Loading...
O’zbekcha Русский O’zb Рус

ЖБ Ўзбекистоннинг 12 йиллик иқтисодий ривожланишини ўрганди



Улашинг :


ЖБ Ўзбекистон иқтисодиётининг 2010−2022 йиллар учун таҳлилини тақдим этди. Қийинчиликлар — иш ўринлари етишмаслиги, заиф инфратузилма ва чекланган ташқи савдо. ЖБ энергия ва йўлларга сармоя киритиш, хусусийлаштиришни жадаллаштириш, озиқ-овқат ва дорига импорт божларини бекор қилишни тавсия қилди.

Жаҳон банки «Ўзбекистон бўйича иқтисодий меморандум» докладида Ўзбекистоннинг 2010−2022 йиллардаги иқтисодий ривожланиши таҳлилини тақдим этди. Унда иқтисодий ислоҳотларни амалга оширишда эришилган ютуқлар қайд этилган, миллий иқтисодиётни жадал ўстириш ва хусусий секторни ривожлантириш жараёнида асосий вазифалар белгилаб берилган, уларни бартараф этиш бўйича тавсиялар берилган.

Ҳисоботда мамлакат дуч келган бир қатор муаммолар ҳам санаб ўтилган. Ҳисобот даврида Ўзбекистонда аҳоли жон бошига қўшилган қийматнинг ўртача йиллик ўсиш суръати Европа ва Марказий Осиё минтақаси ҳамда ўртача даромадли мамлакатлар гуруҳидаги паст даромадли мамлакатлар бўйича ўртача кўрсаткичдан юқори бўлиб, 4,2 фоизни ташкил этди.

«Бироқ бу ўсишнинг катта қисми асосий капиталга инвестициялар — бинолар, асбоб-ускуналар, инфратузилма ва товарлар ва хизматлар ишлаб чиқариш учун фойдаланиладиган бошқа капитал товарлар каби узоқ муддатли моддий активларга инвестициялар ҳисобига туртки бўлди», — дейилади ҳисоботда.

2017 йилдан 2022 йилгача иқтисодий ўсиш етарли миқдорда иш ўринлари яратилиши билан бирга кузатилмади. Фақат 2023−2024 йилларда меҳнат бозоридаги вазият яхшилана бошлади.

Жаҳон банкининг фикрича, аҳоли жон бошига тўғри келадиган даромад даражаси юқори бўлган давлат мақомига эришиш учун Ўзбекистон иқтисодий ўсиш суръатларини икки хонали кўрсаткичларга яқинлашишини таъминлаши керак.

Бу умумий омил унумдорлигини оширишни, яъни маҳсулот ва хизматлар ишлаб чиқаришда мамлакат ресурсларидан (меҳнат, капитал, ер ва технология) фойдаланиш самарадорлигини оширишни талаб қилади. Шунингдек, тартибга солувчи тўсиқлар, бозордаги бузилишлар ва технологик кечикишларни бартараф этиш, халқаро савдога интеграцияни жадаллаштириш ва инсон капитали сифатини ошириш муҳим аҳамиятга эга, дейди таҳлилчилар.

Мамлакатда хусусий секторни ривожлантириш, фирма ва компанияларнинг рақобатбардошлигини ошириш зарур. Ҳисоботда 2020 йилда Ўзбекистонда 2000 та давлат корхонаси фаолият кўрсатаётгани, уларнинг умумий даромадлари ЯИМнинг қарийб 32 фоизини ташкил этиши қайд этилган. Шу билан бирга, уларнинг 80 фоизи хусусий фирма ва компаниялар самаралироқ фаолият юритиши мумкин бўлган тармоқларда фаолият юритган.

Ҳисоботда инфратузилмани, хусусан, электр энергетика ва транспорт соҳаларини модернизация қилиш зарурлиги қайд этилган. Ушбу чора-тадбирлар бизнес харажатларини камайтириши ва бутун мамлакат бўйлаб транспорт алоқасини яхшилаши кутилмоқда. Ҳужжатда айтилишича, энергетика соҳасига хусусий инвестицияларни жалб қилиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар, жумладан, тариф ислоҳоти 2026−2027 йилларга бориб соҳадаги харажатларни қоплашга ёрдам беради.

Жаҳон банкининг фикрича, Ўзбекистоннинг яна бир мақсади ташқи савдони кенгайтириш ва жаҳон бозорларига интеграция бўлиши мумкин. 2017 йилдан буён икки баробардан зиёд ошган ташқи савдо айланмасининг ЯИМга нисбати 2022 йилда 71,6 фоизга етди, мамлакат корхоналарининг атиги 6 фоизи ўз маҳсулотларини экспорт қилмоқда.

Жаҳон банки баъзи стратегик чора-тадбирларни амалга ошириш имкониятларини кўриб чиқишни тавсия қилади:

· ишлаб чиқариш саноатида унумдорлиги юқори бўлган ҳудудларда, шу жумладан, Тошкент ва Қашқадарё вилоятларида электр энергетикаси инфратузилмасини ривожлантиришга инвестициялар;

· Тошкент шаҳрини иқтисодий аҳамиятга эга ҳудудлар, жумладан, Самарқанд ва Навоий вилоятлари билан боғловчи йўл инфратузилмасини яхшилаш;

· Қорақалпоғистон ва Хоразм вилоятининг марказий вилоятлар, жумладан, Навоий ва Бухоро вилоятлари билан транспорт алоқасини яхшилаш мақсадида темирйўл тармоғини модернизация қилиш;

· рақобатбардош тармоқлардаги давлат корхоналарини хусусийлаштиришни жадаллаштириш ва тегишли давлат активларини реализация қилишнинг аниқ муддатлари ва шаффоф механизмлари кўрсатилган «йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш;

· давлат корхоналари самарадорлигини ошириш мақсадида корпоратив бошқарув ислоҳотларини амалга ошириш;

· банк секторини ислоҳ қилиш ва хусусий сектор учун муқобил молиялаштириш манбаларини ривожлантириш орқали кичик ва ўрта бизнес субъектларининг молиялаштиришдан фойдаланишини таъминлаш;

· тартибга солиш юкини камайтириш ва тадбиркорлик фаолиятининг айрим турларини лицензиялаш ва рухсатномалар бериш тартиб-таомилларини соддалаштириш;

· муҳим товарлар, жумладан, озиқ-овқат ва дори-дармонлар импортига божларни бекор қилиш;

· божхона тартиб-қоидаларини оптималлаштириш ва ташқи савдо ҳажмларини кенгайтириш учун рақамли ечимларни жорий этиш ва бошқалар.

Ушбу тавсияларнинг амалга оширилиши, Жаҳон банкининг қайд этишича, Ўзбекистонга иқтисодий ўсишнинг юқори суръатларини сақлаб қолиш ва сифатли иш ўринлари яратиш имконини беради. Бундан ташқари, мамлакат хусусий фирма ва компанияларнинг рақобатбардошлигини ошириш ва глобал савдода фаолроқ иштирок этиш имкониятига эга бўлади, дейилади Жаҳон банки ҳисоботида.

газета.уз


Сарлавха :
Иқтисодиёт

02 07 2025 / 11:12