Бу йил, 16 ноябр куни
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Таълим, фан ва маданият ташкилоти (ЮНЕСКО)
ташкил этилганининг 80 йиллиги нишонланади.
Бугун, 4 ноябрь, бундан роппа-роса 79 йил олдин, 1946 йилда, ташкилотнинг
Низоми 20 мамлакат томонидан ратификация қилинганидан сўнг кучга кирди.
Шу пайтдан бошлаб ЮНЕСКО
БМТнинг ихтисослашган агентлиги сифатида ўз фаолиятини бошлади. Унинг вазифаси
Жаҳон мероси рўйхатига объектларни киритиш ва ташкилотнинг эълон қилинган
мақсадларига мувофиқ давлатлар ва халқлар ўртасидаги ҳамкорликни кенгайтириш
орқали тинчлик ва хавфсизликни мустаҳкамлашдан иборат.
Ҳозирда ташкилотда 193 та
аъзо давлат, иккита кузатувчи давлат ва 10 та ассоциациялашган аъзо ҳудудлар
мавжуд (ташқи сиёсат учун жавобгар эмас). Унинг бош қароргоҳи Франциянинг Париж
шаҳрида жойлашган.
1993 йил 26 октябрдан бери
Ўзбекистон ЮНЕСКОнинг тўлақонли аъзоси ҳисобланади. Жаҳон мероси рўйхатига
киритилган маданий ёдгорликлар қаторига Хивадаги Ичан-Қалъа, Бухоро, Шаҳрисабз
ва Самарқанднинг тарихий марказлари ва Угам-Чотқол миллий боғи киради.
Инсониятнинг номоддий мероси рўйхатига Наврўз байрами, шашмақом мумтоз мусиқа
цикли, Фарғона водийсининг катта ашула қўшиқлари, аския санъати, Бойсун маданий
макони, палов анъанаси, Хоразм рақси "Лазги" ва миниатюра санъати
киради.
Эътиборга лойиқки, бу йил
Самарқандда ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессияси бўлиб ўтмоқда. Тадбирда
маданий ва инсоний меросни сақлаш тарафдори бўлган 190 мамлакатдан 2800 дан
ортиқ иштирокчи иштирок этди.
Ташкилотнинг 80 йиллиги
шарафига Самарқандда ЮНЕСКО боғи очилди, у ерда 80 000 та дарахт ва бута
экилади. Боғ Зарафшон дарёси яқинидаги Ипак йўли Самарқанд сайёҳлик маркази
ҳудудида жойлашган. Бу нафақат боғ, балки аҳоли ва меҳмонлар учун дам олиш
маскани, шунингдек, экологик инновациялар маркази ҳамдир.
Боғ концепсияси Амир Темур
боғлари фалсафасидан илҳомланиб, ўтмиш, ҳозирги ва келажак ўртасидаги
боғлиқликни рамзий маънода ифодалайди. Бу макон тўққизта тематик зонага
бўлинган бўлиб, тут, атиргул, магнолия, лаванда ва сакура билан машҳур
Соҳибқирон боғларини акс эттиради. 43-Бош конференция давомида Абадий Шаҳар
мажмуаси ҳудудида 500 дан ортиқ қарағай, эман, каталпа, чинор, каштан, тол ва
бошқа дарахт кўчатлари пайдо бўлди.
Лира Шафик, ЎзА
Сарлавха :
Ижтимоий–сиёсий
05 11 2025 / 12:39